Jan Gryboś z Gródka. W rytmie dawnej wsi - wystawa rzeźby ludowej

Muzeum - Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach zaprasza do Skansenu w Szymbarku na wystawę rzeźby ludowej Jana Grybosia.

---

Data wydarzenia:
od 2027-08-16 (poniedziałek) godz. 15:00
do 2027-11-14

---

Organizator:
Galeria Sztuki Dwór Karwacjanów w Gorlicach

---

Miejsce:

---

Wstęp:
Brak informacji.

---

Jan Gryboś urodził się 9 czerwca 1937 roku w Gródku, gdzie od pokoleń mieszkała jego rodzina, utrzymująca się z pracy w gospodarstwie rolnym. Zmarł 21 czerwca 2025 roku.

Około 2020 roku Jan rozpoczął tworzenie rzeźb o tematyce świeckiej. Inspiracją stały się sceny rodzajowe związane z dawnym, tradycyjnym życiem wsi, zachowane w pamięci autora. Prace te odwołują się do codziennych zajęć wykonywanych niegdyś na wsi, ukazując je w sposób realistyczny i osadzony w konkretnym kontekście.

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że większość prac autor wykonał jako mężczyzna około osiemdziesięcioletni. Rzeźbił w wolnych chwilach, najczęściej w okresie zimowym, posługując się prostymi narzędziami, takimi jak nóż, ośnik czy piła. Jan nie posiadał wydzielonej pracowni - prace wykonywał zazwyczaj w kuchni domu rodzinnego.

Proces twórczy miał charakter seryjny i etapowy. Autor wykonywał kolejno grupy elementów, np. kilka lub kilkanaście figur zwierząt, następnie postacie ludzkie, później szył elementy odzieży, by w dalszej kolejności przystąpić do rzeźbienia maszyn i pojazdów wiejskich. Twórczość ta była wynikiem wewnętrznej potrzeby działania i pasji, co autor podkreślał słowami: „musi coś robić, nie umie bezczynnie siedzieć”. Niewielka część prac została sprzedana prywatnym kolekcjonerom z terenu Polski i Niemiec, natomiast kilkanaście obiektów autor przekazał do Ośrodka Kultury w Grybowie, filii w Grybowie.

W 2023 roku twórczość Jana zyskała możliwość dotarcia do szerszego grona odbiorców dzięki przekazaniu większości prac do zbiorów naszego Muzeum. W trakcie kwerendy przeprowadzonej przez pracowników merytorycznych skansenu sporządzono wywiad z artystą, zapoznano się szczegółowo z jego dorobkiem oraz wytypowano kilkanaście rzeźb przeznaczonych do kolekcji muzealnej. Prace zaprezentowano w 2024 roku w Skansenie Wsi Pogórzańskiej w Szymbarku na wystawie czasowej zatytułowanej „Jan Gryboś - nieznany artysta ludowy z Gródka”. W wernisażu uczestniczył sam twórca, który opowiedział o swojej pasji oraz dawnym życiu na wsi.

Pozyskane do zbiorów Muzeum wyjątkowe i unikatowe prace Jana z Gródka prezentowane są na wystawie czasowej w chałupie z Gródka - obiekcie przeniesionym z rodzinnej miejscowości autora. Wystawa i publikacja katalogu, przygotowane rok po śmierci twórcy, są zarazem formą upamiętnienia jego życia i działalności artystycznej.

Utrwalone w rzeźbach sceny rodzajowe odnoszą się do świata, który należy już do przeszłości. Ukazane zostały w sposób realistyczny, zgodny z osobistą pamięcią twórcy i jego doświadczeniem życia na pogórzańskiej wsi, funkcjonującej niegdyś jako samowystarczalna wspólnota. Przedstawione obrazy odzwierciedlają rzeczywistość opartą na ciężkiej, ręcznej pracy, będącej fundamentem wiejskiej egzystencji.

Twórczość Jana, wyróżniająca się autentycznością, konsekwencją formalną i głębokim zakorzenieniem w lokalnej tradycji, stanowi cenne świadectwo kultury materialnej regionu. Jego prace zasługują na szczególne uznanie jako dokument minionych czasów - utrwalony przez artystę świat, który bezpowrotnie przeminął, lecz dzięki jego rzeźbom zachował swoją obecność w pamięci zbiorowej

Muzeum - Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach jest Instytucją Kultury Województwa Małopolskiego.

Zobacz także